Hunter renk sisteminde L degeri aydinlik ve karanligin (0: Siyah, 100: Beyaz) birölçüsüdür. Depolama süresince deneme yogurt örneklerinin L degerleri Tablo 13’ degörüldügü gibidir. Meyve ilavesi yapilmamis ve çesitli oranlarda meyve katilarakhazirlanmis olan örneklerin L degerleri 47.73 ve 18.44 arasinda degismistir.Meyve oranindaki degisim örneklerin L degerleri üzerinde önemli düzeyde etkiyapmistir. Yaban Mersinin oldukça koyu olan rengi dolayisiyla meyve ilavesi ve hermeyve orani artisiyla birlikte dogal olarak L degerleri düsüs göstermistir. Giderekrenkte koyulasma oldugu için en düsük deger en yüksek meyve orani olan %37.5 meyveoraninda saptanirken en yüksek deger de meyve ilavesi yapilmayan kontrol yogurtörneginde tespit edilmistir. Farkli meyve oranlarindaki örneklerde saptanan L degerleriarasindaki fark istatistiksel açidan önemli bulunmustur (P<0.05).Yazici ve Akgun (2004)’ un iki farkli yag ikame edici madde ilave ederekhazirladiklari süzme yogurtlar üzerinde yaptiklari çalismada kontrol süzme yogurtlarinL degerlerini ortalama 63.08 olarak tespit edildigini bildirmislerdir. Bizim çalismamizdakontrol yogurdun depolama süresince ortalama 45.89 olan L degeri bu arastirmada eldeedilen degerlerden düsüktür. Bu durum bizim çalismamizdan farkli olarak süzmeyogurtta analiz yapilmis olmasindan kaynaklanmaktadir. Daha yogun bir yapiya sahip

olan süzme yogurdun renginin bizim örneklerimizden farkli çikmasi normalkarsilanmaktadir.

Kaynak:

HAZIRLAYAN

F. ASUMAN CIN BAS

YÜKSEK LISANS TEZIGIDA MÜHENDISLIGI ANABILIM DALI

DANISMAN

Doç. Dr. FEHMI YAZICISAMSUN

Bu çalismada farkli oranlarda yaban mersini meyvesi katkisinin yogurdun fiziksel,
kimyasal ve duyusal özellikleri üzerine etkisi arastirilmistir. Evaporasyon islemiyle
yaklasik %15 kurumaddeye standardize edilen inek sütünden, dört farkli oranda (%0,
%12.5, %25 ve %37.5) yaban mersini ve dört farkli oranda (%0, %2, %4 ve %6) seker
ilavesiyle on alti çesit sade, sekerli ve meyveli yogurtlar üretilmistir. 4º C sicaklikta
depolanan örneklerde 0., 10. ve 20. günlerde pH, kurumadde, kül, yag, protein,
viskozite, Hunter L, a ve b degeri, su salma (sineresis), aroma, yapi ve tekstür ile
görünüm ve renk analizleri yapilmistir.
Meyve ilavesiyle ve meyve oranindaki artisla birlikte genel olarak örneklerin pH,
kül, yag, protein, viskozite ve Hunter L degerlerinde azalma belirlenmistir. Seker ilavesi
pH, yag, kül, protein degerinde azalmaya neden olurken kurumadde, su salma ile
Hunter a ve b degerinde artis meydana getirmistir. Depolama sürecinde pH ve viskozite
degerlerinde azalma belirlenirken yag ve protein degerlerinde artis gözlenmistir.
Panelistler örneklerin duyusal degerlendirmesinde aromada 10 üzerinden 6, yapi ve
tekstürde ile görünüm ve renkte 5 üzerinden 3.5’ in altina düsmeyecek sekilde yüksek
puanlar vermislerdir. Yaban Mersini ilaveli yogurtlarin duyusal açidan begenilirligi
yüksek olup, kontrol yogurduna yakin puanlar almislardir. Aroma açisindan meyveli
örnekler arasinda en çok begenilen %37.5 meyve katkili örnek olurken yapi ve tekstür
açisindan %12.5, görünüm ve renk açisindan ise %25 meyve katkili örnekler daha
yüksek puanlar almislardir.

HAZIRLAYAN
F. ASUMAN CINBAS
YÜKSEK LISANS TEZI
GIDA MÜHENDISLIGI ANABILIM DALI
DANISMAN
Doç. Dr. FEHMI YAZICI
SAMSUN 2005

Doç. Dr. Hüseyin ÇELİK tarafından yazıldı

1996 yılında dağdaki yabani likapayı kültüre almak üzer çıktığım uzun soluklu yolda 2000 yılında İkizdereli Osman Nuri YILDIZ’ın katkılarıyla kültürü yapılan ve adına MAVİYEMİŞ dediğim üzümsü meyve yetiştiriciliğini Karadeniz Bölgesine kattım. MAVİYEMİŞ ismi, Karadeniz Bölgesi Maviyemiş yetiştiriciliği konusunda ilk ve tek bilim adamı ve etkili-yetkili araştırmacıyım. Maviyemiş konusunda 5 kitap, 35 makale, binlerce broşür ve bölge çapında 20′ye yakın proje yürüttüm, yürütmeye devam ediyorum. Bölgede bahçe kurmak üzere Tarım Bakanlığından izinle yurt dışından fidan ithalatı yapılmaktadır. 2 yaşlı tüplü fidan fiyatları 6-7 TL civarındadır. Kapasite raporu çıkarılan bahçeler dikilmek üzere bu fiyatlara yurt dışından fidan getirilmektedir. Ayrıca Ondokuz Mayıs Üniversitesinde tesçili yapılmakta olan ve Gen Kaynağı (damızlık parsel) tesisi projesi bitmek üzere olup doku kültüründe fidan üretimine de geçilecektir. Burada likapa dağdaki yabani meyve olup bunların kültürü yoktur. Asitli toprakları seven ve Amerika, Kanada ile Polonya başta olmak üzere dünyada 270 000 ton üretilen ve adına BLUEBERRY denilen üzümsü meyvenin adı MAVİYEMİŞ’tir. Yaban mersini değil, likapa hiç değil. Bu terimlere dikkat edelim. Yaban mersini bir grup olup içinde maviyemiş, turnayemişi, mersin meyvesi (murt), likapa, yayla veya yer likapası, çoban üzümü, ayı üzümü v.s tüm vaccinium tür ve çeşitlerini içerir.

Likaba Hakkında Bilgi.

Kaynak: bahcevan.com

Geel, geel, yaban üzümüne gel…Kanın temizlensin, yüzün gençleşsin…

Anti-aging yani yaşlanmanın yavaşlatılması, hafıza ve beyin hastalığı Alzheimer, kanser, böbrek sorunları, antioksidanlar, yakın ve uzak görme bozuklukları… Bu ayki konum, bunların hepsine deva olabilen bir bitkiyi içeriyor. İsmi Vaccinium.

Bizde Uludağ’da, Karadeniz dağlarında, İç Anadolu’da bir sürü yerde yabani olarak yetişiyor. Likapa, Ayı üzümü, Çoban üzümü, Çay üzümü gibi isimleri var. Türkiye’de nedense önemsenmiyor, tanınmıyor, tüketilmiyor. Yurt dışında ismi Blueberry. Uygar her ülkede, büyük marketlerde günlük sıkılmış meyve suyu yada yıkanmaya hazır paketli bulmanız çok kolay. Kozmetik sanayiinde sabun ve vücut losyonu yapımında tüketiliyor.

Bu bitki Karadeniz’de çaydan, fındıktan daha çok para kazandırabilir. Ama ciddi yatırım, çok ilgilenilmek istiyor. İLGİLENENLERE DUYURULUR!.

Şu sıralar en önemli antioksidan araştırmalarında (yaş ve yaşam tarzınızla vücudumuzda biriken zararlı maddelerin atımını kolaylaştıran,kanseri önleyen) kullanılan bu bitki listelerde bir numara.

Meyveler yüksek miktarda A, C, E vitaminleri, demir, betakaroten ve lif içeriyor. Herkesin bildiği mucizevi Brocoli, çilek, domates, Likapa ‘dan sonra geliyor.

Likapanın tadı da mükemmel. Mavi-mor renkli suyunu sıkıp içebilir (günde 1 en çok 2 bardak, fazlası karaciğeri yoruyor, sinirlilik yaratıyor! Bence portakal suyu ile beraber tüketin saf suyu çok kuvvetli) veya reçel yapabilirsiniz. Taze meyveleri kekler, pastalar, meyve salataları, dondurma hatta pizzada (internette tarifleri var) bile kullanabilirsiniz. Kışın meyveleri taze bulmanız imkansız olduğu için şimdiden dondurmanızı öneriyorum.

Bitki doğada, kışın soğuk, bol yağış alan ormanlarda gölgeli ağaç diplerinde orman gülleriyle (Rhododendron) birlikte yabani şekilde gelişiyor. İki tip gelişeni var, birincisi kısa çalı şeklinde diğeri de yükselen cins…Toprakta asit oranını 4.0 – 5.5 pH. istiyor. Ehlileştirip uygun bahçeniz varsa benzer ortamları yaratın yeterli. Likapa, yavaş gelişen bir çalıdır. Ürün verebilmek için biraz büyümek ister, en çok verimi de en az 2-3 sene gelişmiş dallarda üretebiliyor.

Aman ilkbaharda ÇOK BUDAMAYIN!, Sadece zayıflamış dallar, kurumuşlar varsa temizleyin. Çok gelişmiş likapalar ancak budanabiliyor. Bu işlem için ilkbaharda yeni sürgün veren nokta’nın üzeri ortancalar’da yapıldığı gibi kesilebiliyor.

Toprağınız kireçliyse işiniz çok zor, hep ilave asitli toprak vermeniz gerekiyor. Asitli toprak diyorum, dikimde bitki dibine toprakla karışık, çam iğneleri, meşe yaprakları, baklagillerden Fiğ artıkları, siyahbeyaz gazete kağıdı parçalayın (tabi bunlardan bir ikisi!) ilave edin dikin. Yapraklarda diğer aylarda sararma olursa dikkat, derhal asitlendirici sıvı gübre lazım, bunuda hiper marketlerde bulursunuz. Çok uğraştınız hala sarı sarı ise, bence toprağa dikmek yerine saksıda Likapa yetiştirin, doğru toprak ilavesiyle senelerce sorunsuz meyve verebilir. Kuşlar bu meyveye bayılır, ürün zamanı malınızı kaybetmemek için çalıların üzerine ağ germeniz gerekebilir, dikkat edin.

Yeri gelmişken, Amerikada çok tüketilen Cranberry bu bitkinin amca oğlu olur. Türkiyede yetişmiyor, tanınmıyor. Sağlıkla ilgili okuduğum bir makalede Cranberry’nin türkçesi Yaban mersini yada Kızılcık diye yazılmıştı. Hiç alakaları yok, çünkü Türkiyede bu bitkinin ismi yok! Meyveleri biraz benziyor o kadar!…

Cranberry isminde bilinen bitkinin doğada yetişen üç tipi var. Amerikan türleri - Vaccinium macrocarpon, meyvesi daha küçük Avrupa türleri - V.oxycoccux, üçüncü tür olarakta Amerikada Cowberry diye bilinen
V. vitis-idaea (tadı çok acı, çiğ yenmesi imkansız gibi sadece pişirilip tüketilmekte).

Bitki likapa gibi yaprağını sonbaharda dökmüyor, daimi yeşil bir çalı halinde gelişir. Toprakta 4.5 pH oranına bayılıyor. Doğada bir zaman bataklık gibi su basmış alanlarda kalmaktan hoşlanıyor. Kışın – 45°C soğuğa kadar dayanıklı. Gelişme zamanı tam güneşten biraz gölgeli alanlar istiyor. Genelde budanmıyor. Likapada söz ettiğim kuş saldırısı bu bitki içinde geçerli, ağ ile kurtulabilirsiniz.
Eminim Karadeniz bölgesinde uygun yerler bulunsa Cranberry’de yetişir. (İsmi ne olacak peki?) Amerika kıtasında çok önceleri Kızılderililer bu bitkiye tıbbi etkilerinden dolayı çok önem verip yetiştirmişler. Meyvenin kırmızı suyundan kumaşlarını bile boyamışlardır.
Cranberry’nin suyu çok kıymetli. C, D vitaminleri,potasyum ve demir ihtiva ediyor. Likapa gibi tatlı olmadığı için şekerle karıştırılarak tüketilebiliyor. Kanserede iyi geldiği söyleniyor. Böbrek hastalıklarına, mesane iltahaplanmalarına, taş düşürmeye, boğazda habisleşmiş iltahaplanmalara iyi geliyor. (Ben Boğazımdakilerden bu sularla kurtuldum, Doktorum hala bana inanmıyor.)

Belki duymuşunuzdur yada tatmışınızdır, yılbaşında ve Amerikalıların Şükran gününde pişen hindiye Cranberry sosu dökülür (1620 senesinden beri bu geleneksürmekte). İstanbuldaki bazı marketlerde Ocean Sprey markasıyla satılmakta.

Murat Pilevneli.

Not: Bu yazıyı yazalı 3 sene geçmiş. Hala ikisi de taze satılmıyor. SadeceMalatya pazarı Cranberry’nin kurutulmuşunu Amerikan üzümü diye satıyor. Biraz şekerli, ama doğal (zaten şekerlendirilmeden yemeniz zor, taze tadı çok ekşi). Meyve sularından çeşitler çoğaldı. Hatta benim en sevdiğim tip smoothie’ler bile gelmiş. Payafirmasından sipariş edebilirsiniz.

Türkiyede Blueberry (Maviyemiş-Likapa) fideleri’de çoğaldı. Karadeniz Bölgesinden, Sn. Yusuf Ustuoğlu ve Sn. Hüseyin Çelik bu konuda en önemli kaynaklar, onların sayfalarına mutlaka bakın derim. İstanbul’da Demir Arboretum likapa fidesi satıyor, onlarla da iletişime geçebilirsiniz. Üretim için düşünüyorsanız bitki çeliklemeyle çoğalıyor. Anaçları yurt dışından getirmeye uğraşmayın. Bu linklere mutlaka bakın.
2006 yılı araştırmalarında yeni Anti-aging ürünü Nar! Blueberry biraz aşağımı iniyor ne? Nar suyu çok faydalı, ama bir bardaktan çoğu değil. Kaslarınızı eritebilirmiş dikkat!